Bu sayfayı paylaş

Mithat Paşa görünmez oldu



Kurucuları Mithat Paşa’ya saygının ifadesi olarak TC Ziraat Bankası tarafından 1966’da düzenlenen bir törenle açılan Anıtı görmek için artık özel çaba sarf etmek gerekiyor.

Ulus’taki TC Ziraat Bankası AŞ Genel Müdürlüğünde yürütülen onarım ve güçlendirme çalışmalarında sona gelindi. Duvarlardaki paneller kaldırılınca, bankanın bahçesinde bulunan Mithat Paşa Anıtının kaldırım hizasından aşağıya alındığı ve kısmen bir duvarın arkasında kaldığı görüldü. Orada bir anıt olduğunu bilmeyenlerin neredeyse fark edemeyeceği bir noktada artık Mithat Paşa.

TC Ziraat Bankasının kurucusu Mithat Paşa, bu “ince ayar” yeni düzenleme sonucunda gözlerden biraz daha uzak. Heykeli birkaç basamak daha aşağıda.

Kurucuları Mithat Paşa’ya saygının ifadesi olarak TC Ziraat Bankası tarafından heykeltraş Hüseyin Anka Özkan’a yaptırılan; bankanın 103. kuruluş yıldönümü vesilesiyle 1966’da düzenlenen bir törenle açılan Anıtı görmek için özel çaba sarf etmek gerekiyor. Atatürk Bulvarında, Bankanın önünden Opera’ya doğru ilerlemek, Çirmen Sokak civarında durup geriye bakmak ve Anıtla neredeyse aynı renkteki çevre düzenlemesinin içinden Mithat Paşa’yı seçmek gerekiyor.



Mithat Paşa Anıtının yeni konumu bu olunca, Bankanın sitesinde Mithat Paşa adının geçip geçmediğini merak edebilirsiniz doğal olarak. Bankanın KKTC web sitesinde “Bankamız Tarihçesi” sayfasına bakıldığında kurucusu Mithat Paşa’ya ait fotoğraf ve bilgi olduğunu görülüyor:



Bankanın TR web sitesi “Bankamızın Kuruluşu” sayfasında ise -KKTC web sitesinde gördüğümüz- Mithat Paşa’nın bulunduğu 3. 4. 5. paragrafların yer almadığı görülüyor:



TC Ziraat Bankasının çekirdeğini oluşturan Memleket Sandıklarının kurucusu Osmanlı devlet adamı Mithat Paşa da önemlidir Ankara için; heykeltraş Hüseyin Anka Özkan’ın yapıtları da... Mithat Paşa’nın ve Hüseyin Anka Özkan’ın yerini, mertebesini eserleri belirlemiştir.

Ulusların, kurumların, sanatın, kentlerin ve bu bağlamda Ankara’nın tarihi değiştirilebilir alanlar değildir; sehven de yapılmış olsa kabul edilemez. Ankara’nın sahip olduğu tüm güzel eserlerin yeri, şekli, rengi, boyutları, çevresi vb. ile oynanması yerine; tarihe geçecek “yeni” değerli ve önemli eserlerin üretilmesini bekliyoruz.


Mithat Paşa

1822’de İstanbul’da doğdu. Divan-ı Hümayun Kaleminde çalışmaya başladı. Çalışmaları takdir gördü ve ilerledi. Niş Valiliğine atandı; görev yaptığı dört yıllık dönemde, maliye ve bayındırlık alanları da dahil, birçok başarılı reforma imza attı. Eşkıyalığı önledi, çocukların meslek sahibi olacağı sanat okulları açtı. Kooperatifler kurdurdu, posta şirketlerini faaliyete geçirdi. Uyguladığı düzeni beğenen hükümetin isteğiyle Vilayetler Nizamnamesinin hazırlanmasında görev aldı. Niş, Silistre, Vidin eyaletleri birleştirilerek Tuna eyaleti kuruldu ve Mithat Paşa vali olarak atandı. Mithat Paşa üç buçuk yıl kaldığı Tuna eyaletinde, yeni nizamnameye uygun olarak idari düzenlemeler yaptı.

Menafi Sandıkları adı altında bir teşkilat kurdu. Ziraat yapanlar, tefeciler yerine, küçük bir faiz karşılığında bu sandıktan borç alabildiler. Zamanla Tuna Vilayetinden başka Osmanlı Devletinin tüm vilayetlerinde benzer şekilde Memleket Sandıkları kuruldu ve bu sandıklar Ziraat Bankası ile Emniyet Sandığının temelini oluşturdu.

Mithat Paşa sivil ve teknik okullar açtı, karakollar kurdu, vergi konusunda düzenlemeler gerçekleştirdi, yollar ve köprüler yaptı, demiryolu döşetti, boş arazileri tarıma açtı ve Avrupa’dan tarım makineleri getirdi. Telgraf hattı döşetti, Tuna Ticaret Vapurlarını işletmeye açtı, Tuna adlı gazeteyi kurdu. Verginin zamanında toplanması için tahsildarlık kurdu; vilayetin yıllık gelirinde büyük artış sağlandı. Tuna Vilayeti Nizamnamesinin Tuna’da çok başarılı uygulanması sonucunda Rumeli, Anadolu ve Arabistan’da da gerçekleştirilmesine karar verildi[

Mithat Paşa, Bulgar çetelerini isyana teşvik eden Rus sefirinin çabasıyla 1868’de İstanbul’a çağrıldı; Şura-yı Devlet Başkanlığına atandı. Başkanlığı döneminde metrik sistem, vatandaşlık, madenler, emniyet sandığı ve sanayi mektebi gibi konular üzerinde çalıştı. Sadrazam ile anlaşmazlığı düştü ve bu görevden alındı; vali olarak Bağdat’a gönderildi. Bağdat vilayetini üç sene yönetti. Dicle ve Fırat’ta vapur işletmeleri, Fırat’ın temizlenmesi, Irak’ta sulama tesisleri, Irak’ta ilk petrolün elde edilmesi , Bağdat’ta Sanat Okulu, emniyet sandığı kurulması, Basra’nın Şattü’l-Arap sahiline nakli, Kuveyt’in Osmanlı idaresine bağlanması gibi başarılı çalışmalar gerçekleştirdi.1872’de İstanbul’a döndü. Kısa süreli sadrazamlık, adliye nazırlığı, valilik yaptı. Kanun-ı Esasinin taslağını hazırladı. Padişah Abdülaziz’in son yıllarındaki siyasi kaos ortamında meşrutiyet yanlısı siyasetin lideri olarak öne çıktı. 1876’da Padişah Abdülaziz’in ve aynı yıl V. Murat’ın tahttan indirilmesi; meşrutiyeti ilan edeceği sözünü veren II. Abdülhamit’in tahta geçmesinde belirleyici rol oynadı. II. Abdulhamit tahta geçince, kendi haklarını koruyan değişikliklerle Kanun-ı Esasiyi (anayasayı) ilan etti ve Mithat Paşa’yı sadrazamlığa atadı. II. Abdülhamit, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı nedeniyle Meclis-i Mebusanı kapattı; Mithat Paşa’yı sadrazamlıktan azletti ve ülke dışına sürdü. Paşa, 1878’de Suriye Valiliğine, 1880’de Aydın Valiliğine atandı. 1881’de Yıldız Sarayında kurulan özel bir mahkeme tarafından Abdülaziz’in öldürülmesiyle suçlanarak yargılandı, idama mahkum edildi. II. Abdülhamit cezayı ömür boyu hapse çevirdi; Taif’e sürgüne gönderildi. 1884’te zindanda boğularak öldürüldü; başı İstanbul’a gönderildi.

1951’de cenazesi Taif’ten getirildi. Cumhurbaşkanı Celâl Bayar’ın da katıldığı bir törenle -31 Mart isyanında öldürülenlerin anısına, 2. Meşrutiyetten sonra 1911’de açılmış olan- Âbide-i Hürriyet Anıtının bulunduğu tepeye defnedildi. 1952’de TC Ziraat Bankasının açtığı yarışmayı takiben Mithat Paşa adına anıt mezar inşa edildi; sözleri, eserleri anıtın rölyeflerine işlendi.

İtibarı, 2. Meşrutiyet’in ilanından sonra ve Cumhuriyet döneminde iade edildi.


Fatma Munzur / Sanat Eğitimcisi

Bu sayfayı paylaş

Siz de Arabul Ankara'da Yerinizi Alın!

En uygun bütçe ile en etkili tanıtımı yaparak marka bilinirliğinizi ve satışlarınızı arttırın.